Η γλώσσα των SMS

            Kάποτε οι άνθρωποι επικοινωνούσαν με ταχυδρομικό περιστέρι. Αργότερα με τηλεγραφήματα. Σήμερα, ελέω της τεχνολογικής εξέλιξης, με SMS. Σίγουρα η τελευταία μέθοδος είναι ευκολότερη, θα πείτε. Ναι, αλλά μήπως σε κάποιο βαθμό η κατάχρησή της αλλοτριώνει το σκοπό της επικοινωνίας και το βασικό εργαλείο της, το λόγο ;

            Δε θα αρνηθεί κανείς πως τα γραπτά τηλεφωνικά μηνύματα προσφέρουν ανυπολόγιστες υπηρεσίες στον άνθρωπο. Του δίνουν λύσεις σε έκτακτες περιστάσεις, καταργώντας τοπικούς και χρονικούς περιορισμούς. Οι φρενήρεις ρυθμοί ζωής συχνά δεν επιτρέπουν τη φυσική επαφή ή τις μακρόσυρτες, χωρίς άγχος συνομιλίες. Τα SMS γίνονται έτσι η μοναδική διέξοδος επικοινωνίας για φίλους, επαγγελματικούς συνεργάτες, ακόμη και για γονείς – παιδιά, που πασχίζουν απνευστί να φέρουν εις πέρας τις πολλαπλές υποχρεώσεις τους. Την ίδια στιγμή, ασύνειδα καλλιεργούν το λακωνικό λόγο. Ανέκαθεν ο άνθρωπος χρειαζόταν τις υπηρεσίες μιας γλώσσας εύστοχης, περιεκτικής, ακριβούς, πυκνής σε νοήματα.

            Από την άλλη, διαχρονικά έχει αποδειχθεί ότι η τεχνική πρόοδος δεν είναι μόνο ευλογία αλλά και κατάρα … Έτσι, σήμερα τα SMS δικαίως ίσως κατηγορούνται για τη φτωχοποίηση του λεξιλογίου, ιδίως των πλέον ενθουσιωδών χρηστών αυτής της γλώσσας, δηλαδή των νέων. Μιλούμε για μια κακώς νοούμενη λακωνικότητα, για μονοκαλλιέργεια ενός τρόπου επικοινωνίας που απορρίπτει τον αναλυτικό λόγο – πολύτιμο στην επιχειρηματολογία, στην περιγραφή, στην εξωτερίκευση σκέψεων και συναισθημάτων. Συνακόλουθα, το υπερόπλο του ανθρώπου, ο νους, αδυνατεί να μετουσιωθεί σε λόγο, να αξιοποιηθεί. Παράλληλα, η γλώσσα των SMS είναι εξισωτική, αφού σπάνια αποκαλύπτει τη γλωσσική επάρκεια ή ανεπάρκεια των χρηστών της.

            Επιπρόσθετα, για πολλούς τα γραπτά μηνύματα «σκοτώνουν» τη ζωντανή επαφή. Οι χρήστες εθίζονται στην εξ αποστάσεως επικοινωνία, τόσο πολύ που φθάνουν σε σημείο να την προτιμούν, ακόμη κι αν δεν είναι απαραίτητη. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά την «αξιοποιούν» προκειμένου να προβάλλουν ένα προσωπείο αντί του πραγματικού εαυτού τους. Συνηθίζουν να αποκρύπτουν σκέψεις και συναισθήματα, να αποφεύγουν τη γενναία, πρόσωπο με πρόσωπο συναναστροφή. Τυποποιούν το λόγο και καταχωνιάζουν μέσα τους όσα τους απασχολούν. Αυτή η τάση σταδιακά και υποσυνείδητα τους οδηγεί στην απομόνωση και στη στέρηση βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων.

            Τέλος, η μανία των SMS καταλαμβάνει σε τέτοιο βαθμό πολλούς χρήστες, που γίνεται εξάρτηση. Χωρίς να το αντιλαμβάνονται, το κινητό γίνεται προέκταση του χεριού τους, η ακοή τους, οξυμμένη θα έλεγε κανείς μόνο γι΄ αυτό, διαρκώς αναζητά τον χαρακτηριστικό ήχο του μηνύματος. Είτε εργάζονται είτε βρίσκονται στο σχολείο είτε χαλαρώνουν, η συγκέντρωση χάνεται όταν αυτός ακουστεί. Είναι ικανοί να διακόψουν ακόμη και τον ύπνο τους για να διαβάσουν ένα, συχνά άνευ σημασίας, ακόμη μήνυμα.

            Το τελικό συμπέρασμα είναι χιλιοειπωμένο. Η τεχνική πρόοδος, και στην προκειμένη περίπτωση η τεχνολογία των SMS, υποτίθεται προορίζεται για να υπηρετεί τον άνθρωπο. Ξανά και ξανά, όμως, έχει διαπιστωθεί πως, χωρίς τη συνείδηση του εργαλειακού ρόλου της, από υπηρέτης γίνεται αφεντικό …

Γιώργος Λιάππης

14/11/2023