Λειτουργικά αναλφάβητοι οι μισοί μαθητές λυκείου ;

 

… ΜΕ ΑΛΛΑ ΛΟΓΙΑ άγνωστο, ανεξερεύνητο έδαφος παραμένει στη χώρα μας για μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς το πεδίο της εκπαίδευσης. Εν μέρει αυτό είναι δικαιολογημένο, μιας και οι επιστημονικοτεχνικές εξελίξεις είναι ραγδαίες στην εποχή μας και η προσαρμογή σε αυτές αποδεικνύεται συχνά άβολη, απότομη, ακόμη και βίαιη. Όμως, αποδεικνύεται, επίσης, και η ανεπάρκειά μας σε ό, τι αφορά την προπαρασκευή, ώστε ο εγκλιματισμός στα νέα δεδομένα να είναι για όλους λιγότερο δύσκολος.

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ δεδομένα μαρτυρούν ότι στην Ελλάδα ένας στους δύο αποφοίτους Λυκείου, που δεν είναι κάτοχοι πανεπιστημιακού τίτλου σπουδών, είναι άνεργοι. Αντίθετα, εννέα στους δέκα κατόχους μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών εργάζονται. Κάπου στη μέση βρίσκονται οι κάτοχοι ενός πτυχίου. Συγχρόνως, με βάση πρόσφατη έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση κρίνονται λειτουργικά αναλφάβητοι οι μισοί μαθητές του Λυκείου - σύμφωνα με τα κριτήρια που έχει θεσπίσει η UNESCO από το 1978 !

ΘΑ ΦΑΝΤΑΖΟΤΑΝ κανείς ότι από το 1978 και εξής η χώρα μας σταδιακά θα είχε φροντίσει ώστε η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης να διασφαλίζει τα στοιχειώδη, ώστε τέσσερις δεκαετίες μετά να μη βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τα παραπάνω απογοητευτικά δεδομένα. Η κρίση που μεσολάβησε – και ακόμη υφίσταται σε αξιοσημείωτο βαθμό – δε μπορεί να δικαιολογήσει σε σημαντικό βαθμό τις ανησυχητικές επιδόσεις του μαθητόκοσμου στα μαθηματικά ή στη γλώσσα. Γι΄ αυτό ευθύνεται το τρίπτυχο πολιτεία – εκπαιδευτικοί – γονείς.

Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ δεκαετίες τώρα θεσπίζει πολύ αυστηρά κριτήρια εισαγωγής στα πανεπιστήμια της χώρας, και ορθώς. Μια κυρία με πολυετή εμπειρία σπουδών και εργασίας στο εξωτερικό μου ανέφερε το παράδειγμα του Βελγίου, όπου ένας στους δύο πρωτοετείς (με ελεύθερη πρόσβαση, όπως τη λέμε εδώ, ως κάτοχοι απολυτηρίου λυκείου) “κόβονται” κατά το πρώτο έτος της φοίτησής τους. Ωστόσο, η ίδια η πολιτεία δε φροντίζει μέσω μιας ποιοτικής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να προετοιμάσει το έδαφος για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Αποτέλεσμα είναι οι επίδοξοι φοιτητές να επιδίδονται σε έναν αγώνα δρόμου κατά τις δύο τελευταίες, κυρίως, τάξεις του λυκείου. Πολλοί όμως μάταια προσπαθούν, αφού δεν αντέχουν την επεξεργασία τόσων πολλών γνωστικών δεδομένων σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, ούτε να εργάζονται σε ρυθμούς στους οποίους ποτέ δεν υπέβαλαν τον εαυτό τους.

ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ, από την πλευρά τους, με τα χρόνια προσαρμόστηκαν στους “χαλαρούς” διδακτικούς ρυθμούς, στη λογική του απολυτηρίου για όλους. Θα μπορούσαν να “κακοκαρδίσουν” περισσότερο τα παιδιά και τους γονείς, εγκαίρως και σε μικρή ηλικία, ώστε η διαδρομή τους προς το πανεπιστήμιο – για όσους το επιθυμούν – να είναι περισσότερο ομαλή, κι όχι ένας απότομος κι εξοντωτικός ανήφορος στο τελευταίο στάδιο. Αλλά και όσοι μαθητές δεν επιθυμούν τις ανώτερες σπουδές θα έπρεπε να αποκομίζουν από το σχολείο ένα πολύτιμο μάθημα ζωής. Θυμίζω εδώ την εννοιολογική περιγραφή του λειτουργικού αναλφαβητισμού της UNESCO : λειτουργικά αναλφάβητο είναι κάθε άτομο που είναι ανίκανο να ασκήσει όλες τις δραστηριότητες για τις οποίες είναι απαραίτητος ο αλφαβητισμός, ώστε να λειτουργεί καλύτερα η ομάδα του και η κοινότητά του και να μπορεί, επίσης, ο ίδιος να διαβάζει, να γράφει και να μετράει, για την προσωπική του ανάπτυξη και της κοινότητάς του.

ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ, τέλος, φέρουν κι αυτοί ευθύνη στο βαθμό που δε φροντίζουν να ασκήσουν από τη μικρή ηλικία την υπολογισμένη και λελογισμένη πίεση που απαιτείται στο παιδί τους. Το τελευταίο οφείλει εγκαίρως να διαχωρίσει το παιχνίδι – που ασφαλώς χρειάζεται κι επιβάλλεται – από τη σχολική εργασία. Οι γονείς του έχουν χρέος να του εμπεδώσουν σταδιακά την αξία της μόρφωσης ως πολύτιμου αγαθού για τη μετέπειτα ζωή του. Είτε επιλέξει να σπουδάσει, είτε να ασχοληθεί με την οικογενειακή επιχείρηση είτε με τον αθλητισμό κλπ. Από την πλευρά τους χρειάζεται να ασκούν και έμμεση πίεση προς την πολιτεία και το σχολείο παράλληλα, ώστε να αναβαθμιστεί η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Τρέφουν φρούδες ελπίδες, όταν πιστεύουν πως ένα “σπριντ” τα τελευταία ένα – δύο χρόνια, με τη βοήθεια και του φροντιστηρίου, αρκεί για να επιτευχθούν υψηλοί στόχοι.

ΤΕΛΙΚΑ, εν έτει 2019 και εφόσον κατέχουμε τον τιμητικό τίτλο της “ανεπτυγμένης” χώρας, τα δεδομένα στην εκπαίδευση είναι μάλλον ντροπιαστικά. Δε μπορώ να σκεφτώ άλλη λέξη, όταν διαβάζω ότι ένας στους δύο μαθητές λυκείου είναι λειτουργικά αναλφάβητος ...

 

Γιώργος Λιάππης ,Θεσσαλία, 15/9/2019